Fred Vogels

Componist-directeur-musicus-webmaster-happy husband
  58
compositieles
compositieles

Compositieles. Een werk uit de oude doos. Maar ook weer niet. Vandaag en gisteren (04-2021) geprobeerd de noten van mijn “compositieles” weer te bedwingen met schetsen van vroeger. Wat weghalen, wat bijschrijven. Een lang werk waarbij ik op avontuur ga, mij verdiep in de muziek van mijn lievelingscomponisten om er vervolgens zelf iets mee te doen. Wat deden zij en wat doe ik daarmee met hun klank.

Wat je hoort in deze compositie is een dialoog met de componisten die ik waardeer en waarvan ik hou. Tijdens het componeren praat ik met ze. Ze geven denkbeeldig antwoord: "dat is goed, dat is niet goed, dat kan anders, doe eens wat beter je best, hup!"

Een geheimpje. Ik heb nooit compositieles gehad of instrumentatie-leer. Eigenlijk heb ik nergens les in gehad als het gaat om componeren. Zoals jonge kinderen wel eenszeggen "zelf doen". Zoals ik ooit ook toelatingsexamen deed voor het conservatorium. Zonder vooropleiding. Alleen maar op "goeie oren". Met hard werken kreeg het een goed vervolg en daarna een mooie carrière. Dat "zelf doen" van jongere kinderen is meestal nadoen wat de ouderen (bijvoorbeeld de grote componisten) deden. En als je een beetje eigen wil hebt probeer je daaraan voorbij te komen. Om je alvast uit de droomte helpen, dat laatste, om te proberen aan mijn grote voorbeelden voorbij te komen? In de verste verte niet. Het geluk in dit werk voor mij zit 'm in mijn ontdekkingstocht: nog beter luisteren, nog beter luisteren en nog eens beter luisteren. En wat je dan allemaal tegenkomt! Wat je allemaal ontdekt, daar kan geen opleiding tegen op.Gevoel, verstand, instinct en intuïtie. Nu begeef ik mij op glad ijs, want uitleggen wat deze titel - met deze ingrediënten - precies betekent is erg moeilijk. Er zijn namelijk nogal wat invalshoeken bij het verklaren van deze muziek. Wellicht wordt ook hoongelach mijn deel. Hoe ik het gecomponeerd heb, wat ik gecomponeerd heb, waarom ik het gecomponeerd heb. Wat gebeurt er in de muziek. Een boel vragen dus. 

Makkelijk zou zijn te zeggen: ‘nou luister maar, dan hoor je het vanzelf wel’. En doen alsof mijn neus bloedt. Maar daar kom ik deze keer niet mee weg. Dit werk is voor mij te intrigerend om verschillende redenen en verdient ook wat meer uitleg, hoewel ik ‘muziek uitleggen’ een teken van zwakte vind. Voor de muziek dan.

Misschien eerst iets over componeren. Er zijn nogal wat betekenissen van het woord. In mijn gedachtegang betekent het samenstellen. Samenstellen van klanken. In mijn onschuld vertelde ik mijn kinderen dat ik compofonist ben, die natuurlijk bij de vraag 'wat doet je vader?', werden uitgelachen. Nogmaals mijn excuses aan mijn kinderen voor dit foutje in de opvoeding en hopelijk hebben ze verder een gelukkige jeugd gehad. Maar wat bedoel ik dan met compofonist; Ik schrijf geen noten op maar rijg klanken, losse noten van instrumenten die je apart kunt horen, aan elkaar. Fonist in dit verband is meer het eind van een woord zoals saxofonist; iemand die een sax laat klinken. Compofonist zou je dan kunnen uitleggen als iemand die ‘iets samenstelt om het vervolgens te laten klinken’. Iets wat in zijn hoofd klinkt en dat hoorbaar maakt.  

Anekdotes als mijn aanzitten als componist aan een diner van het Genootschap Nederlandse Componisten levert vrolijke verhalen op: aan tafel bieden ‘echte’ componisten tegen elkaar op over hun composities, de ene theorie nog mooier dan de ander. Een lezing van 3 uur voor 3 minuten muziek (het klinkt wat overdreven maar toch..). Toen ik aan de beurt was, was mijn verhaal heel kort ‘men neme een noot, daarna weer een noot. Die volgende noot is/klinkt hoger, lager of hetzelfde. Voilà. Dat is componeren. Een kind doet de was. Ik hoorde eens iemand zeggen dat componeren een stukje thema, een beginnetje is dat je verzint en de rest daarna is een logisch vervolg. Hoe gaat dat bij mij? Het begint meestal met een prettige stress. Er borrelt iets waarvan ik niet weet waar het op uitdraait. Meestal is dat wanneer ik opsta. Het wordt dan een pyjamadag zoals mijn vrouw weet te vertellen. Niet storen, laat maar gaan. Ik kleed me pas aan als het werk is gebeurd. Dat borrelen (niet te verwarren met alcoholgebruik) heeft meestal een aanleiding. Zoals ik wel vaker gezegd heb: muziek moet ergens over gaan. Ik hou niet zo van zeepsopmuziek, 3 akkoorden-muziek, commerciële muziek, smartlappen of muziek met een harde basedrum of iemand die sinterklaasgedichten voordraagt. Mijn kinderen zeggen dat het “rappen” heet.

Het componeren is geen vanzelfsprekendheid voor mij. Ik heb het zeker niet van huis uit meegekregen. Verre van dat. Mijn eerste muziekwerkjes werden genadeloos belachelijk gemaakt en tot op de dag van vandaag zorgvuldig door mijn broers en zusters (een enkele uitzondering daargelaten) vermeden en verzwegen. Maar dat is verder geen probleem. Ik ben er allang achter dat roem als componist of welk creatief vak dan ook, meer afhangt van het netwerk dat om de persoon is gevlochten, dan het feitelijke werk dat je nu echt presteert. Een sprekend voorbeeld vind ik nog altijd de prijzen die ik h

Comments (0)

There are no comments posted here yet

Leave your comments

  1. Posting comment as a guest.
Attachments (0 / 3)
Share Your Location