Père Lachaise

Wil je op Père Lachaise begraven worden, moet je rekening houden met een wachtlijst. Er zijn nog zoveel wachtenden voor u. Dus zomaar sterven en de eeuwige rust vinden op een van de beroemde kerkhoven van Parijs te midden van evenzo beroemde mensen is er niet bij. Behalve dat je je tijdstip van je overlijden goed moet plannen, dien je ook in Parijs te hebben gewerkt en/of daar overleden te zijn. Toch zijn er zo nu en dan nog begrafenissen. Crematies zijn daar aan de lopende band. Voor mijn gevoel nog maar kort geleden maar toch al weer in 2006, vond Karel Appel daar zijn laatste rustplaats. Ik herinner me de bloemenzee op zijn graf, net als de kleuren van zijn werk . Hier en daar zijn er kleine bedevaartgraven met een bijna niet aflatende stroom fans en nieuwsgierigen. Een stroom naar graven van Oscar Wilde of James Morrison moeten op hoogtijdagen zelfs bewaakt worden om al te opdringerige mensen op een afstand te houden. Op foto's zie je ook hoe vandalisme zijn sporen trekt, ondanks de bewaking en sluitingstijden.

Wetenswaardigheden

Zomaar een paar willekeurige wetenswaardigheden rondom het kerkhof Père Lachaise (in de Franse taal heet het Cimetière du Père-Lachaise) dat ligt in het 20ste arrondissement. Bij onze bezoeken hadden we een hotel op 25 minuten loopafstand in de Rue de Chemin Vert. De wandeling naar het kerkhof was al een belevenis op zich, langs alle Chinese im- en exporteurs van kleding. Ik heb me laten vertellen dat de kwaliteit van de kleding op zijn minst discutabel is, maar een blik in de winkels, die meer weg hadden van een magazijn met opgestapelde dozen, was zeker leuk. Zo'n winkel kwam je trouwens al nauwelijks binnen, doordat de toegang werd geblokkeerd door een Chinese verkoper die het verkeer van de Rue de Chemin de Vert aan het bestuderen was.

De hoofdingang ligt aan de Boulevard de Ménilmontant waar ook een Metro op- instapplaats is te vinden. Het adres van Père Lachaise is 16 Rue du Repos, 75020 Paris, France. Het terrein is verdeeld in secties of  beter divisies genoemd (nummers) en straten (avenues). Zonder een degelijke kaart is het onmogelijk je weg te vinden op dit immense grote terrein (44 hectaren, grofweg 88 voetbalvelden, 61,6 voetbalvelden als we de UEFA norm aanhouden). Er zijn wel kaarten te koop bij de ingang, maar handiger en goedkoper is het om van te voren een kaart te printen of wat we zelf hebben gedaan, een iPad meenemen met alle gegevens en een iPhone met een database om alle bezochte graven af te vinken en een foto te koppelen. Na wat uren zoeken en vinden ben je de herinnering aan het eerste graf al helemaal kwijt. Zo indrukwekkend zijn de beelden die je opdoet tijdens het wandelen daar.     

Wil je langdurig wandelen op het kerkhof is het zeker aan te bevelen om schoenen met stevige zolen mee te nemen. De wegen en paden bestaan uit "kinderhoofden" die na verloop van een aantal uren je voeten behoorlijk kunnen plagen omdat je weinig steun kunt vinden op de bolle oppervlakten. Een verkeerde vorm van voetmassage.

Inmiddels hebben een miljoen mensen daar hun laatste rustplaats gevonden, wat overigens niet wil zeggen dat ze daar allemaal nog liggen. Zie de volgende alinea hoe je een kort verblijf op Père Lachaise kunt organiseren. Een veelvoud van dat miljoen is gecremeerd en een groot aantal hebben een plekje gekregen in de urnenmuur van het Columbarium.

Er is ook een rigide systeem van het schudden (leegmaken) van graven. Hoewel de foto's (zie elders de vervallen graven) anders doen vermoeden. Eens in de 4 jaar worden familieleden aangezegd om mogelijke grafrechten te verlengen. Anders worden ze geruimd. Het zal zeker te maken hebben met de jonkies die zijn begraven op het kerkhof en waar enige communicatie met nabestaanden nog mogelijk is.

De kosten om het tijdelijke met het eeuwige te verwisselen zijn hoog. De betrokkene merkt daar weinig van. Voor niks gaat de zon op of beter in dit verband, de zon gaat voor niks onder. Maar sterven op stand in Parijs is dat zeker niet. Voor 5256,50 euro (prijspeil 2010) kun je 1 vierkante meter kopen. Maar met de huidige gemiddelde fysieke lengte van onze generatie ben je daar nog niet mee klaar. Het kan goedkoper: voor 331 euro voor 1 vierkante meter mag je je 10 jaar lang voegen tussen de groten der aarden. Waarschijnlijk opgevouwen in je graf. Of je opgevouwen tussen de groten der aarde werkelijk ook zo geweldig zult vinden, daar geven de voorwaarden van Père Lachaise geen garantie.

De naam Père Lachaise

De naam van het kerkhof wordt toegeschreven aan een Jezuïet, Pater François de la Chaise (werd geboren van 25 Augustus 1624 – 20 Januari 1709 om Fons Jansen maar een na te grappen) en François was ook biechtvader van Koning Louis XIV van Frankrijk. In 1804 werd er voor het eerst begraven. Om de begraafplaats goed te kunnen "verkopen"  werden in de eerste jaren allerlei beroemdheden (La Fontaine, Molière, om er maar eens een paar te noemen) verhuisd naar Père Lachaise. Met deze marketingstrategie over de rug van bekende doden werd Père Lachaise in 1 keer een kerkhof met statuur. Een kerkhof met zoveel uitstraling, dat je nauwelijks kon wachten om daar te rusten gelegd te worden. Een aantal verhalen (zelfdoding) die we gelezen hebben geeft voor deze stelling ook wellicht aanleiding voor.

De componisten van Père Lachaise

Naast allerlei politieke, militaire, wetenschappelijke, spirituele, culturele (schrijvers, schilders, zangers, musici, dansers, acteurs) en zelfs gewone sterfelijke doden liggen er ook nogal wat componisten begraven. Bij mijn eerste bezoek stonden de onvermijdelijke graven van Chopin, Morrison (die van de Doors), Bellini, Piaf op het programma. Maar getroffen door de sfeer en de omvang van Père Lachaise kon een tweede bezoek niet uitblijven. Een bezoek waarbij we meer aandacht wilden voor al die andere componisten die niet genoten van die volle belangstelling van de vele toeristen en dwepers. Een van de medewerkers van Père Lachaise wist meteen de al hiervoor genoemde graven op te sommen en aan te wijzen. Maar toen ik mijn lijstje van 67 componisten begon voor te lezen, die op Père Lachaise begraven zouden moeten zijn, bleef hij ook even stil. De man werd zichtbaar enthousiast toen ik hem vertelde dat ook ene Jan Doornik begraven lag op Père Lachaise. Met enige vraagtekens in zijn ogen van deze doorgewinterde oppasser van al deze beroemdheden legde ik hem uit dat Jan Doornik een belangrijke verzetsstrijders was geweest die door de Nazi's is geëxecuteerd en in Nederland in verzetskringen en bij de beroepsherdenkers een zekere faam heeft. Met overgave schreef hij zijn naam en cv op in de hoop dat Jan bij de volgende uitgave ook toegevoegd zal worden.

LEES DIT EERST. Componisten op Père Lachaise Foto: graf van Jan Doornik (Bron: Find a grave)

 

De namen van deze 67 componisten hebben we her en der bij elkaar gesprokkeld, waarbij complimenten zeker op zijn plaats zijn voor deze website van Carla Meijsen. Deze Carla heeft naast Père Lachaise ook nog de andere Parijse kerkhoven zoals Montmartre, Montparnasse, Passy, Saint-Vincent en de Catacombes in beeld gebracht. Nadat ik contact gezocht heb met haar over mogelijke verdere updates van het register blijkt ze met andere - meer aardse - zaken bezig te zijn. Deze website is zeker een aanrader naast de officiële website van deze France dodenakker!

Credits

Dit artikel zal zich uitsluitend richten op de componisten van Père Lachaise. Een historische zoektocht (want dat was het zeker: zoeken!) waarbij we proberen wat meer achtergronden en muziek te vinden voor onszelf en voor de lezer. Het is zeker niet de bedoeling om een doorwrocht academisch werk te schrijven met voetnoten en verwijzingen. Of allerlei musicologische beschouwingen op te voeren of de muziek in een historische context op welke relevatie dan ook te beoordelen. Nee, allemaal niet. Dat mag de geschiedenis doen en nog beter: doe het vooral zelf. Ik probeer bij elke componist iets van muziek te vinden in de vorm van geluid en/of iets op schrift. Ik probeer ook de krenten uit de pap te halen ten aanzien van het leven van deze ter aarde bestelden musici in de vorm van verhelderende anekdotes. Ik heb geen verdere bedoeling dan dat ze toevallig met ze allen op Père Lachaise liggen.

Alle aan- en verwijzingen verwerkt in de artikelen zijn wel ergens te vinden op internet of zijn in de loop der jaren ergens tussen mijn oren blijven hangen. Maar zeker hulde en eer voor de schrijvers op internet.

Met de luchtigheid en laagdrempeligheid van deze artikelenreeks hoop ik meer mensen te kunnen bereiken met aandacht voor deze eerbiedwaardige collega's, als ik mij even collega mag noemen. Een eerbetoon voor de componisten die nog zichtbaar (maar wel in hele verschillende maten, geen muziekmaten) worden herdacht op Père Lachaise. Componisten die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de muziek en welbevinden van de mensheid. Het is tot nu toe een zeer dankbare klus geweest en zeker nog niet klaar.